Bhutan Compleet

Op de luchthaven van het Indiase Guwahati staat je chauffeur klaar. In zo’n drie uur rijd je naar de grens met Bhutan, waar de formaliteiten worden geregeld. Eenmaal aan de andere kant kom je aan in Samdrup Jongkhar, een levendig grensplaatsje in het zuidoosten van het koninkrijk. Hier proef je voor het eerst de ontspannen sfeer en de weelderige groene omgeving. Afhankelijk van je aankomsttijd maak je nog een korte wandeling of kom je rustig bij van de reis. Je overnacht in Samdrup Jongkhar.

Door het groene landschap van Oost-Bhutan reis je naar Trashigang, een tocht van ongeveer zeven uur. Onderweg passeer je Deothang, bekend om een 19e-eeuwse overwinning op de Britten, en houd je halt bij de Zangtopelri-tempel in Wamrong. In het dorp Khaling bewonder je in een kleinschalig atelier het vakmanschap van lokale wevers. Na aankomst bezoek je de imposante Trashigang Dzong, die hoog boven de Gamri-rivier uittorent. In deze grootste stad van het oosten kom je soms leden van de nomadische Brokpa-stam tegen, herkenbaar aan hun zwarte vilten hoofddeksels. Een bijzonder gezicht.

De weg naar Mongar slingert in drie tot vier uur door de groene bergen van Oost-Bhutan, met weidse uitzichten over beboste valleien en kleine dorpjes. Je rijdt over de Korila Pass (2.450 meter), waar een chorten de top markeert en je op heldere dagen ver over de omliggende bergen kijkt. Mongar is bijzonder: het ligt niet in een vallei maar tegen een steile berghelling. Je bezoekt de sfeervolle Mongar Dzong, gebouwd in traditionele Bhutanese stijl, en wandelt door de levendige straatjes van dit belangrijke handelscentrum, waar je kennismaakt met het dagelijkse leven.

Vanuit Mongar maak je een uitstapje naar Lhuntse, een van de meest afgelegen districten van Bhutan. De rit van 77 kilometer duurt zo’n drie uur en voert door een spectaculair landschap met steile hellingen, rivierbeddingen en naaldbossen. In het geïsoleerde dorp Khoma, dat maar zelden bezoekers ontvangt, stap je terug in de tijd. Je bekijkt oude tempels en ziet hoe de befaamde weefkunst tot stand komt. Er is volop tijd voor een praatje met de bewoners, desnoods met handen en voeten. De lunch geniet je als picknick. Tegen het einde van de dag ben je terug in Mongar.

Via een spectaculaire bergroute rijd je naar Bumthang, het spirituele hart van het land. Hoogtepunt van de dag is de oversteek van de Thrumshing La, met ruim 3.700 meter de hoogste berijdbare bergpas van Bhutan. Bij helder weer geniet je hier van weidse vergezichten over beboste hellingen en diepe valleien. Daarna daal je geleidelijk af door een afwisselend landschap, waar subtropische begroeiing plaatsmaakt voor uitgestrekte naaldwouden en vruchtbare akkers. Na zeven tot acht uur bereik je Bumthang, eigenlijk een verzamelnaam voor de vier valleien Jakar, Tang, Ura en Chumey.

’s Morgens wandel je langs kloosters en tempels als Champay (Jampa) Lhakhang en Kurje, waar een rotsafdruk van het lichaam van Guru Rinpoche wordt bewaard. Via een hangbrug over de rivier loop je naar het klooster Tamshing; onderweg kun je picknicken aan de rustige oever. In de middag bezoek je de dzong van Jakar, het voormalige paleis Wangdichholing en een kaasmakerij, waar je proeft van de lokale variant van Goudse kaas met een glas perzikwijn of Red Panda-bier. Tot slot bezoek je het klooster Kharchu, waar je thee kunt drinken en een gesprek met een lama kunt voeren.

Een daguitje voert je naar de Tang Vallei, ook onderdeel van het Bumthang-gebied. Bij Merbar Tsho, het ‘Burning Lake’ vol legenden, houd je halt, waarna je het Kunzangdra-klooster bezoekt en ontspant aan de rivier. Zoek een mooi plekje voor de picknick. Vanaf Kizdom maak je een wandeling van ongeveer een uur naar Ugyen Choling, een voormalig paleis dat liefdevol is omgetoverd tot museum. Je kunt de wandeling ook na het museumbezoek doen, dan gaat het dalend in plaats van stijgend. Wie meer wil, informeert naar de mogelijkheden voor mountainbiken of paardrijden.

Deze wat hobbelige rit van zo’n zes uur wordt rijkelijk beloond. Onderweg stop je in Trongsa, waar je de dzong en de wachttoren bezoekt. In de toren is nu een museum gevestigd; een kort introductiefilmpje brengt je snel op de hoogte van de ‘who’s who’ uit de Bhutaanse geschiedenis. Ook de echte Raven Crown, de koninklijke kroon, is hier te zien. Vlak voor de Pele La pas sla je af de Phobjikha-vallei in, door velen de mooiste vallei van de Himalaya genoemd. Deze beschermde natuurstreek op 3.000 meter is het winterverblijf van de zeldzame zwarthalskraanvogel.

Verken vandaag de Phobjikha-vallei, waar verschillende wandelroutes op je wachten. Samen met je gids kies je wat het beste bij je past. Zo kun je een tocht maken langs de dorpen Gophu, Dogsena en Pana en langs lokale kloosters en boerderijen; een mooie manier om het plattelandsleven te leren kennen. Ook het kraanvogelinformatiecentrum, een dorpsschooltje en het Gangtey-klooster zijn een bezoek waard. In het informatiecentrum ontmoet je de gewonde kraanvogel Karma, die achterblijft terwijl haar soortgenoten naar Tibet vliegen. Voor haar verzorging kun je een donatie doen.

In zo’n drie uur reis je naar het lager en warmer gelegen Punakha. Onderweg, in de Wangdue-vallei, bezoek je Chimi Lhakhang, de tempel van de vruchtbaarheid. De muren vertellen het opmerkelijke levensverhaal van de geliefde heilige Drukpa Kunley, ook wel ’the Divine Madman’ genoemd. Punakha was ruim driehonderd jaar de hoofdstad van Bhutan. Het pronkstuk is de Punakha Dzong, die op de plek staat waar twee rivieren samenvloeien. De reusachtige witte fortmuren maken indruk, en binnen worden talloze heilige voorwerpen en kleurrijk schilderwerk gekoesterd.

Je chauffeur brengt je in ongeveer drie uur naar de hoofdstad Thimphu. De weg voert over de Dochula, een pas op 3.050 meter, waar 108 stupa’s de heuvel sieren en je op heldere dagen een groot deel van de Himalaya ziet. Met ruim honderdduizend inwoners is Thimphu een van de kleinste hoofdsteden ter wereld; het centrum telt drie hoofdstraten vol restaurants en winkels. Is er tijd, dan bezoek je in de namiddag de National Memorial Chorten, gebouwd ter nagedachtenis aan koning Jigme Dorji Wangchuck en een geliefde gebedsplek voor de Bhutanezen.

Een stadstour brengt je langs de hoogtepunten van Thimphu, gelegen aan de Wang Chhu-rivier op zo’n 2.400 meter. Na het ontbijt bezoek je de indrukwekkende Golden Buddha hoog in de heuvels, met daarbinnen een tempel. Vervolgens zie je de eeuwenoude Changgangkha-tempel en ontmoet je in het takin-reservaat het bijzondere nationale dier van Bhutan. Je sluit af bij Tashichho Dzong, een imposant kloosterfort waar regering en tempels samenkomen. Tegen het einde van de middag verlaten de ambtenaren het gebouw en gaat het open voor bezoekers. Werp ook een blik op het bescheiden koninklijk paleis ernaast.

Je verlaat Thimphu en rijdt in drie tot vier uur via de Chuzom road naar de Haa-vallei. De route volgt de Wang Chhu-rivier en voert langs verschillende dorpen, zoals Namseling met zijn historische huizen, uitgestrekte rijstvelden en appelboomgaarden. In Sitsina kun je halt houden bij het nonnenklooster. De Haa-vallei ging pas in 2002 open voor toerisme en ontvangt ondanks de korte afstand tot Paro en Thimphu weinig bezoekers. Wie wil, bezoekt in de middag de tempels Lhakhang Karpo en Lhakhang Nagpo.

Heb je zin in beweging, dan begin je de dag met een wandeling naar Juney Drak, ook wel ‘Little Taksang’ genoemd, een tempel die hoog tegen een bergwand kleeft. Deze route is behoorlijk avontuurlijk; wil je het rustiger aan doen, dan bespreek je met je gids een alternatief. Via een andere route keer je terug naar Paro. Aan het einde van de middag verken je samen met je gids enkele bezienswaardigheden van de stad, zoals de Paro Dzong en het Nationaal Museum, dat gevestigd is in de oude wachttoren.

Vandaag wacht een van de bekendste plekken van Bhutan. Je rijdt naar Taktsang en begint te voet aan de beklimming naar Tiger’s Nest, een heiligdom dat op 800 meter hoogte tegen een rotswand plakt. De legende wil dat Guru Rinpoche hier in de 8e eeuw landde op de rug van een zwangere tijgerin, demonen versloeg en drie maanden mediteerde in een grot; rond die grot verrees de huidige tempel. Na een bezoek aan de heiligdommen daal je af naar het theehuis. In de middag kun je nog het eeuwenoude Kyichu Lhakhang of andere plekken rond Paro bezoeken.

Na het ontbijt word je op tijd naar de luchthaven van Paro gebracht. Hier neem je afscheid van je Bhutaanse gids en chauffeur en check je in voor je terugreis, vol indrukken van een koninkrijk vol kloosters, valleien en gastvrije ontmoetingen.