Mi casa es tu casa

Na je vlucht land je meestal in de middag in Havana, waar een Amerikaanse oldtimer je opwacht om naar het grootste koloniale stadshart van Latijns-Amerika te rijden. Muziek klinkt op elke straathoek, klassieke wagens rollen voorbij en sfeervolle pleintjes doen je terugreizen naar de jaren 50. Je verblijft in een Cubaans huis in of nabij het bruisende Havana Vieja. Je krijgt de sleutel en beschikt over een eigen kamer met badkamer, airco en warm water. Zie het als een kans om iets van het lokale leven te proeven, al draai je niet mee in het gezin zelf.

Op de fiets ontdek je Havana tijdens een tour van twee uur met een gids. Je start in het oude centrum, kruist verschillende pleinen en glijdt door smalle steegjes. Daarna neemt je gids je mee naar wijken waar je wandelend niet snel komt, waaronder Plaza de la Revolución, waar Fidel Castro ooit zijn toespraken hield. Onderweg hoor je verhalen over de geschiedenis en cultuur van het eiland. De rest van je tijd vul je zelf in: bezoek het Museo de la Revolución, een sigarenfabriek, het Capitolio, de handicraftmarkt of het kleurrijke kunststraatje Callejón de Hamel.

Rond elf uur word je opgehaald voor een ontspannen rit naar Viñales, samen met andere reizigers. Onderweg geniet je van het rustige verkeer, glinsterende meren en tropische bossen. Het laatste stuk slingert door glooiende heuvels met de karakteristieke stompe mogotes, gevormd door erosie van karstbergen. Tussen die bergen liggen de plantages waar de beroemde Cubaanse tabak groeit. Bij je gastgezin, herkenbaar aan het vrolijk geschilderde naambordje, waan je je op het platteland: mañana, mañana. Een kip scharrelt door de tuin en vanaf de veranda wisselen dorpsbewoners de laatste nieuwtjes uit. Eet ’s avonds gerust bij de familie mee.

Te paard verken je vanochtend de tabaksvelden, want paarden horen hier net zo bij Cuba als de tabak zelf. De kleine, volgzame werkpaarden brengen je over slingerpaadjes langs de akkers, terwijl je gids voorop rijdt. Onder de schuine daken in het landschap drogen de tabaksbladen. Je middag is vrij: vaar door de grot Cueva del Indio of zoek de rust op aan het hagelwitte mangrovestrand van Cayo Jutía, waar geen hotels de horizon verstoren. ’s Avonds komen locals en reizigers samen in de gezellige barretjes van het dorp.

Vroeg in de ochtend vertrek je door het binnenland richting Havana. Eenmaal op de brede A1 rijd je rustig verder over een snelweg met nauwelijks verkeer, met een lunchstop bij Jaguey Grande. In de loop van de middag bereik je Playa Larga aan de historische Varkensbaai. Hier probeerden Cubaanse ballingen ooit tevergeefs het bewind van Fidel omver te werpen. Van dat verleden zie je vandaag weinig terug, maar de omgeving blijft boeien met een uitgestrekt moerasgebied, de diepste zoutwatergrot van Cuba en verborgen snorkelbaaien vol leven.

Tussen Playa Larga en Playa Girón liggen tal van snorkel- en duikplekken. Anders dan elders op Cuba zwem je hier zó vanaf de kust tussen koraal en tropische vissen. In verscholen grotten vind je bovendien kleurrijke vissen in diepblauw water. Je overlegt met je chauffeur waar het vandaag het mooist is, waarna hij je naar de leukste plek brengt; een lunchpakket gaat mee. Ben je meer van de natuur, dan tref je zompig moeras, trekvogels in de lagunes, hagedissen en felrode krabben. Ter plaatse regel je eenvoudig een excursie met gids naar het moerasgebied.

Na een Cubaans ontbijt, bereid door je gastfamilie, reis je verder naar Trinidad. Ben je nieuwsgierig naar de geschiedenis van de Varkensbaai, houd dan halt in Playa Girón, waar een klein museum de mislukte invasie in beeld brengt: volle ruimtes en enkel Spaanse teksten. Via de kustweg bereik je vervolgens Cienfuegos, bekend om de Franse architectuur. Drink een kopje koffie in het Moorse Palacio del Valle aan zee en bewonder het centrale plein voordat je verder trekt.

Achter de gekleurde klinkerstraatjes van Trinidad neemt een lokale gids je mee in een bici-taxi naar de buitenwijken, langs plekken waar je normaal aan voorbijgaat (niet op zondag). Je passeert scholen, tabaks- en sigarenfabrieken, een wasserij, fruitkraampjes en een keramiekwerkplaats, herinneringen aan de tijd dat de stad rijk werd van de suikerrietplantages. Trek je liever de natuur in, boek dan een excursie naar Topes de Collantes, waar je door een canyonrivier wandelt naar de El Rocío-waterval om te zwemmen. Vanaf vier uur verzamelen locals en reizigers op de trappen bij de Plaza Mayor, waar spontaan muziek en dans losbarsten.

In de loop van de ochtend vertrek je naar Santa Clara, bekend om het mausoleum, museum en monument van volksheld Che Guevara. Ook hier logeer je in het centrum, in een Cubaans huis met hoge plafonds en een klassieke inrichting. Rond het centrale plein valt altijd iets te beleven, terwijl de stad nog nauwelijks toeristisch aanvoelt. Eet vanavond gerust bij je gastgezin: veel reizigers roemen de smaakvolle en betaalbare maaltijden.

Vanochtend heb je de tijd om Santa Clara te verkennen, de plek waar Che Guevara in ’58 de slag tegen generaal Batista won. Zijn mausoleum, een museum met zijn kleding en geweren, en een monument ter nagedachtenis houden dit stukje geschiedenis levend, begeleid door zachte marsmuziek uit knisperende luidsprekers. In de middag reis je door naar Varadero, de populairste strandbestemming van het eiland. Je casa ligt centraal, tussen souvenirwinkels en restaurants, vlak bij zee. Het lange witte zandstrand geldt als een van de mooiste van de Cariben, ideaal om je reis ontspannen af te sluiten.

De komende dagen vul je helemaal naar eigen smaak in: niets moet, alles mag. Waarschijnlijk plof je neer op het strand om bij te komen. Zoek je nog wat souvenirs, dan vind je in Varadero een kleine markt met kleden en houtsnijwerk. Wie liever actief is, kiest uit tal van excursies, zoals een boottocht naar het natuurgebied Rio Canimar met paardrijden en wandelen, of zwemmen met dolfijnen. ’s Avonds buik je uit op het strand met een Cuba libre in de hand, terwijl de lucht rood kleurt en de zon in zee verdwijnt.

Na je ontbijt neem je afscheid van de hagelwitte stranden van Varadero. In de loop van de dag word je opgehaald bij je casa particular en naar de luchthaven van Havana gebracht, waar je aan de terugreis begint. De volgende dag land je weer op Schiphol en komt er een einde aan je Cubaanse avontuur.