Koningssteden en zandduinen

Je vliegt naar Marokko, waar een chauffeur je bij aankomst opwacht en in zo’n twintig minuten naar je hotel in Rabat brengt. Het onderkomen ademt een Franse koloniale sfeer en ligt in het nieuwere deel van de stad, op wandelafstand van de oude medina. Vanaf het kleine terras voor de deur zie je het straatleven aan je voorbijtrekken. Vaak arriveer je pas tegen het einde van de middag, zodat je een rustig begin hebt van je individuele rondreis en de stad de volgende dag op je gemak kunt verkennen.

Na een Marokkaans ontbijt met koffie, stokbrood en jam trek je de stad in. Begin bij de indrukwekkende kasbah Oudaias, een oud verdedigingsfort dat uitkijkt over de omgeving. Aan de rand loop je te voet verder de Rue des Consuls in, een sfeervol straatje vol winkeltjes met specerijen, leer, zilver, tapijten en houtsnijwerk. Verderop wachten meer hoogtepunten: de fraaie stadsmuren van Bab Chellah, het Mausoleum van Mohammed V uit wit Italiaans marmer en de onafgemaakte Hassan-toren die hoog boven Rabat uitsteekt.

Vanochtend wandel je naar het treinstation tegenover je hotel en stap je op de trein naar Meknes, een comfortabele rit van zo’n twee uur langs glooiende landschappen. Ooit een klein provinciestadje, groeide Meknes onder sultan Moulay Ismail uit tot een ommuurde stad met twintig poorten en tientallen paleizen. Je verblijft in een knusse riad in het oude centrum, versierd met mozaïek en kleurrijke kussens. ’s Middags slenter je langs Place El Hedim met zijn rijk versierde poorten en overdekte souks vol specerijen, olijven en dadels. ’s Avonds schuif je aan bij kaarslicht.

Na het ontbijt neem je afscheid van je riad en reis je in een half uurtje per trein naar Fes. Onderweg kun je desgewenst de Romeinse ruïnes van Volubilis bezoeken, met hoge zuilen en fraai bewaarde mozaïeken, en het heilige stadje Moulay Idriss. In Fes breng je een petit taxi je naar de riad aan de rand van de medina, op nog geen vijf minuten van Bab Boujoud. Het personeel is er hartelijk en op de rustige binnenplaats kom je bij met een glas Marokkaanse muntthee. Eet ’s avonds op tijd, want de medina sluit rond zeven uur.

De medina van Fes geldt als de best bewaarde middeleeuwse stad van de Arabische wereld, een doolhof van wijkjes met elk een eigen bakkerij, moskee, fontein en hamam. Ga bij voorkeur met een gids op pad, zodat je niet verdwaalt in de smalle steegjes vol ververijen, houtbewerkers en zijdewevers. Je ziet hoe kleurrijke leren slippers ontstaan in de beroemde looierijen en bakt zelf brood in de dorpsoven, dat je met muntthee bij een lokale familie thuis eet. Zo proef je het echte leven hier. De rest van de middag heb je vrij.

Vanochtend haal je je huurauto op en vertrek je vroeg voor een lange rit zuidwaarts. Rijden in Marokko gaat prettig: de wegen zijn goed en je hebt alle vrijheid om onderweg te stoppen. Maak bijvoorbeeld een pauze bij de Gorge du Ziz, een immense kloof nabij een meer, voordat je via Errachidia doorrijdt naar het woestijnstadje Erfoud. Aan de rand daarvan wacht een sfeervol kasbah-onderkomen met traditionele kamers en een verfrissend zwembad. Na de rit neem je een duik of ontspan je met een drankje. ’s Avonds geniet je van een tajine onder een eindeloze sterrenhemel.

Begin de dag rustig na de lange reis. Op dinsdag, donderdag en zondag is de markt van Rissani een aanrader, met een heel eigen sfeer vergeleken met de souks van de koningssteden. Tegen de namiddag, als het afkoelt, rijd je in veertig minuten naar de zandduinen van de Erg Chebbi, waar je het laatste stukje over bandensporen aflegt. Bij het kasbah-hotel hijs je jezelf op een kameel en trek je de woestijn in. Na anderhalf uur bereik je een klein bedoeïenenkamp tussen de duinen. Onder een stomende tajine en een eindeloze sterrenhemel val je in slaap.

Vroeg word je gewekt voor de zonsopgang, die je het best beleeft vanaf een van de duinen rond het kamp. Terwijl de zon opkomt, kleurt de duinenzee in volle gloed. Na muntthee klim je opnieuw op je kameel en loop je de woestijn uit, terug naar het hotel waar het ontbijt klaarstaat. Rond tien uur vertrek je richting de Dadesvallei, dwars door dorpjes en palmoases. Neem onderweg de afslag naar de Todra Gorge, waar de rotswanden zich vernauwen tot een kloof van driehonderd meter hoog. ’s Avonds ontspan je bij een eenvoudig hotel in de vallei.

Met een lokale gids trek je vanochtend de bergen in. Je volgt de rivier langs akkers met dadelbomen en klimt via een smal bergpad naar boven, waar je thee drinkt bij een berberfamilie. Van hier zie je het contrast tussen de roodkleurige wanden en de groene riviervallei. In de middag rijd je verder via Ouarzazate, bekend van films als Lawrence of Arabia en Gladiator. Daarna doemt de imposante kasbah van Ait Benhaddou op, omringd door palmbomen. Je verblijft in een sfeervol lemen hotel en kunt ’s middags door de kronkelende straatjes en poorten van de kasbah dwalen.

Na het ontbijt stap je in je huurauto en kronkelt de weg omhoog de bergen in, langs kleine dorpjes met de witte toppen van het Atlasgebergte op de achtergrond. Daarna rijd je het levendige Marrakech binnen, waar je je auto inlevert en met een taxi naar je hotel aan de rand van de medina gaat. De souks en het Djemaa el Fna-plein met straatartiesten vormen de kloppende harten van de stad. Snuif alvast de oosterse sfeer op en shop wat rond. ’s Avonds verandert het plein in een groot openluchtrestaurant vol rokende eettentjes.

Deze dag vul je naar eigen wens in. Voor wie het echte Marrakech wil beleven, is een fietsexcursie een mooie keuze. Je vertrekt vroeg, voor de drukte en de hitte, en fietst vanuit het nieuwe stadsdeel langs de rode verdedigingsmuren door een van de poortjes de medina in. Onderweg bezoek je de tombes van de heiligen, ontdek je de kruidenmarkt en breng je natuurlijk een bezoek aan het Djemaa el Fna-plein. Je sluit de tocht af bij een Marokkaanse familie met een kop thee. Daarna heb je de rest van de dag voor jezelf.

Vandaag neem je afscheid van Marokko. Een transfer brengt je in ongeveer twintig minuten naar de luchthaven, waarna de vlucht van zo’n drie uur je terugbrengt naar Nederland. Zo komt er een einde aan je reis door de koningssteden en woestijnlandschappen van Marokko.