Actief Sulawesi

Na aankomst word je opgehaald op de luchthaven en naar je hotel in Makassar gebracht. Deze belangrijke havenstad in Zuid-Sulawesi laat zich van haar fotogenieke kant zien, met kleurrijke Makassaarse schoeners en gebouwen uit de Nederlandse tijd, zoals het tot museum omgetoverde Fort Rotterdam. In de wijk Sopeng wordt fijne zijde geweven en in Gowa staat het paleis van de laatste koning. Tegen zonsondergang komt de boulevard tot leven met talloze eetkraampjes, ook wel de langste eettafel ter wereld genoemd. Zin in een loempia? In Jalan Lasinrang rollen vrouwen ze ter plekke.

Met een minibus en chauffeur tot je beschikking bepaal je vanaf nu je eigen tempo. Op ongeveer een uur rijden buiten Makassar ligt Rammang Rammang, een gebied vol kalksteenrotsen en grotten. Per gemotoriseerde kano glijd je door de vallei, waarna je te voet verder gaat over vlonders en door rijstvelden. In een grot ontdek je handafdrukken en rotstekeningen. Een gastvrouw wacht met een zelfbereide maaltijd in haar woning. Later bezoek je park Leang Leang, waar rotsschilderingen van zo’n 40.000 jaar oud bewaard zijn gebleven.

Vandaag rijd je richting Malino, dat op zo’n 75 kilometer van Makassar ligt. Onderweg kun je even stoppen bij de Bili Bili-dam en het Ballo Lompoa museum met overblijfselen uit het Gowa koninkrijk. Malino ligt hoog in de bergen, waardoor het er aangenaam koel is; niet voor niets een geliefd uitje voor de locals. Uitgestrekte natuur, watervallen, theetuinen en plantages bepalen het beeld. Op de lokale markt vind je groente en fruit uit de omgeving. Deze middag verken je het stadje op eigen gelegenheid.

Vraag je chauffeur vandaag de kleine weggetjes in te slaan, dan beland je tussen de kampungs, rijstvelden en plantages. Begin de dag op de markt van Malino, waar tal van groente- en fruitsoorten worden aangeboden. Of pluk zelf aardbeien in een van de tuinen. Bij een Tengteng-maker proef je lokale lekkernijen van palmsuiker, rijst en pinda’s. De theetuinen van Malino Highlands zijn een aanrader, net als de Takapala waterval waar je de dag afsluit.

Vandaag reis je naar Bira, een tocht van zo’n zeven uur over soms slecht wegdek. De route voert je langs plantages en door bossen, tot het landschap glooiender wordt en overgaat in uitgestrekte rijstvelden. Onderweg passeer je rubberplantages en viskwekerijen. Maak een stop bij de scheepswerven van Tanah Beru, waar men de door Unesco erkende Pinisi-schepen bouwt. Bira ligt op de zuidoostelijke punt van Sulawesi, een eeuwenoud vissersdorp met witte zandstranden en heldere zee. Ideaal om te zwemmen en snorkelen, al zijn de stranden ingesteld op lokale bezoekers.

Zin om de onderwaterwereld te ontdekken? Huur een lokale vissersboot voor de overtocht van zo’n twintig minuten naar het eiland Liukang Lu. Rondom dit eiland liggen kleurrijke koraalriffen vol vissen. Snorkelmateriaal huur je in Bira, dus vergeet dat niet mee te nemen. Op het eiland kun je lunchen met verse gegrilde vis, waarna er volop tijd is om te snorkelen. In de middag vaar je weer terug naar Bira, voldaan van een dag op en onder water.

Door een nog onaangetast deel van Sulawesi rijd je in ongeveer zeven uur naar Sengkang, langs sawa’s, tabaksplantages en viskwekerijen. Vanaf Watampone slingert de route de bergen in. Heb je interesse in zijde, laat je chauffeur dan stoppen bij een weverij. Sengkang ligt aan het Tempemeer, aan de voet van de bergen. Bij zonsondergang of zonsopgang maak je een boottocht met een gemotoriseerde kano over het water. Je vaart naar een drijvend dorp en ziet hoe vissers hier leven en werken. Stop even voor een kopje thee en een lokale snack.

Opnieuw een onbekend stukje Sulawesi: door een afwisselend landschap en langs dorpjes rijd je in zo’n zeven uur naar Torajaland. Stop onderweg bij een palmsuikerplantage, waar je ziet hoe het suikerwater op vuur wordt gestookt tot er suiker overblijft. Tanah Toraja laat een blijvende indruk achter. De Toraja’s kennen een geheel eigen cultuur, zichtbaar in hun bijzondere dodenrituelen en de fraai beschilderde huizen met daken als een omgekeerd zadel. Wie het treft, kan een begrafenisceremonie bijwonen; eigenlijk een feest vol rituelen, offers en traditionele Pa’gellu-dansen. Als buitenstaander ben je altijd welkom.

Met een Engelssprekende gids aan je zijde beleef je Torajaland vandaag te voet. Een trekking van zeven tot acht uur voert je langs kleine Torajadorpen en landbouwvelden, grotendeels op een hoogte tussen de 900 en 1.300 meter waar het aangenaam koel is. De uitzichten zijn adembenemend en op de smalle paadjes kom je geen andere toeristen tegen. Reken op enkele stevige beklimmingen. Je overnacht in een lokaal huis in een traditioneel Toraja-dorp, primitief maar onvergetelijk door de warme gastvrijheid. De sanitaire voorzieningen zijn eenvoudig, met een gedeelde badkamer met mandibak.

Na een Indonesisch ontbijt neem je afscheid van de dorpsbewoners. De dag begint met een mooie wandeling door het schitterende landschap, waarna je teruggaat naar je hotel in Rantepao. Met een beetje geluk vindt er vandaag een ceremonie plaats die je kunt bijwonen, een bijzondere blik in de rijke cultuur van dit gebied.

Vroeg in de ochtend stap je in Rantepao op de fiets voor een tocht van zo’n drie uur, goed te doen voor iedereen met een normale conditie. De route loopt grotendeels door vlak gebied, langs dorpjes, rijstvelden en talloze Tongkonanhuizen. In Bori stap je af bij de megalithische graven, uitgehakt in grote stenen. Onderweg wordt er regelmatig gepauzeerd voor een drankje en geniet je van een lunch. Hier neemt je gids afscheid van je.

Een lange tocht van ongeveer acht uur brengt je richting het Posomeer, dwars door het tropisch regenwoud. Je passeert de kustplaats Palopo aan de Bone-baai, ook wel de stad van de durian genoemd; als deze vrucht rijp is, hangt er een doordringende geur in de wijde omtrek. Vanaf Pendolo wordt het landschap vlak en de weg beter. De route voert door het Luwu district, ooit een koninkrijk met een beruchte slavenmarkt. Pendolo zelf is een klein plaatsje, prachtig gelegen aan de zuidelijke oevers van het heldere Posomeer.

In ongeveer twee uur rijd je door de bergen naar Tentena, of je regelt ter plekke een boot en vaart over het Posomeer. Tijdens die tocht zie je zandstranden omzoomd door tropisch regenwoud. Tentena is een uitstekende rustplaats van waaruit je diverse activiteiten kunt ondernemen. De hotels liggen aan het meer, waar volgens de overlevering een drakenslang van dertig meter huist, een soort Loch Ness-verhaal. Het water is licht turquoise en glashelder, ideaal voor een verfrissende duik.

Vanuit Tentena rijd je in zo’n vijf uur over slechte wegen naar de Badavallei, door een ongerept gebied waar weinig toeristen komen. Via het regenwoud klim je de bergen in, met een prachtig uitzicht over het Posomeer. Rond lunchtijd arriveer je in het dorp Bomba. In de middag verken je de omgeving en vang je een eerste glimp op van de megalieten, raadselachtige stenen beelden die hier in de grond staan. Van de dertien in de vallei bezoek je er vandaag drie. Na een eenvoudig diner duik je waarschijnlijk vroeg je bed in.

Na een vroeg ontbijt word je per auto naar het eindpunt gebracht, van waaruit je een wandeling van anderhalf uur maakt door natuur met rijstvelden en cacaoplantages. Je passeert verschillende megalieten, zoals de Maturu en de Calamba, grote kruiken waarvan sommige nog intact zijn. Het laatste stuk leidt door een savanneachtig gebied naar Palindo, de grootste megaliet. Bij het dorp Kolori geniet je van een picknicklunch en misschien een verfrissende duik in de waterval. Daarna rijd je terug naar Tentena, waar je afscheid neemt van gids en chauffeur.

Vandaag kun je uitrusten en genieten van de omgeving. Zin in een uitstapje? Bezoek de twaalftraps Saluopa-waterval, onderweg rijd je door een Balinees transmigratiedorp. Ook een boottocht over het Posomeer behoort tot de mogelijkheden. Wil je liever wandelen, laat je dan afzetten in een nabijgelegen dorpje en loop via de rijstvelden terug naar je hotel. Een dag om helemaal op adem te komen.

Een lange, boeiende reisdag van ongeveer negen uur voert door de bergen naar Poso en vervolgens langs de kust richting Parigi. Onderweg passeer je veel dorpjes en waan je je soms op Bali door de bouwstijlen in de transmigratiedorpen. Over een hoge bergkam bereik je uiteindelijk Palu, naar verluidt een van de droogste plekken van Indonesië. Hier kom je even bij tussen twee lange autoritten of voor je vlucht. In het centrum vind je een straatje met restaurants, en bij voldoende tijd kun je naar Donggala voor de mooie onderwaterwereld.

Vanuit Palu vlieg je naar Manado, waarna een minibus met chauffeur je verder brengt. Je rijdt de bergen in naar de Minahasa, een highlandgebied met het meer van Tondano en het stadje Tomohon. Onderweg waakt een groot Jezusbeeld over de stad en stop je bij de Kali-waterval en de Mahawu-vulkaan, waar je na een kwartier traplopen wordt beloond met uitzicht op de krater. Tomohon ligt tussen twee vulkanen en staat bekend als de bloemenstad van Sulawesi. Bezoek een bloemenkwekerij, Peanut City en het dorpje Woloan met zijn typische Minahasa-huizen.

Vroeg in de ochtend stap je op de fiets voor een tocht rondom het Tondanomeer, het grootste meer van Noord-Sulawesi. Via dorpjes en rijstvelden fiets je door overwegend vlak gebied, langs typische Minahasadorpjes aan de oevers. De route van zo’n zestig kilometer is prima te doen; wil je liever korter, dan stap je onderweg over in een minibusje. Na afloop word je naar een warmwaterbron gebracht, heerlijk om je spieren te ontspannen. Daarna keer je terug naar je hotel.

Bij Airmadidi houd je even halt bij een warugu, een oude begraafplaats. De rustige rit naar het Tangkoko National Park duurt ongeveer tweeënhalf uur. Dit beschermde tropisch regenwoud op de punt van Noord-Sulawesi herbergt een bijzondere flora en fauna. Vooral de tarsiers zijn uniek: de kleinste primaten ter wereld, niet groter dan je hand, die pas in het donker tevoorschijn komen. Ook makaken, talloze zoogdier-, vogel- en reptielsoorten leven hier. Met een lokale gids maak je een wandeling door het park, dat aan zee grenst en je naar het lavastrand leidt.

Wie het park nog niet verkend heeft, trekt vandaag nog vóór zonsopgang het oerwoud in voor een wandeling. Na het ontbijt rijd je in ongeveer een uur naar Surabaya Beach, waar een korte boottocht je naar het eiland Bangka brengt. Dit rustige eiland voor de kust van Noord-Sulawesi telt weinig accommodaties en is een geliefde plek voor rustzoekers en liefhebbers van de onderwaterwereld. Onder water maak je kans op zeeschildpadden of zelfs een school dolfijnen. De resorts beschikken over een duikcentrum dat je naar de mooiste plekken brengt.

Twee dagen helemaal voor jezelf op het rustige Bangka. Geniet van het witte zandstrand, verken het huis-rif tijdens een snorkelsessie of ga op ontdekking onder water met een duik. Wie liever niets doet, laat zich meevoeren door het trage ritme van dit eiland. De perfecte manier om de indrukken van je reis door Sulawesi te laten bezinken.

Je vaart terug naar het vasteland, waar je wordt opgehaald en naar de luchthaven van Manado wordt gebracht. Hier komt je actieve rondreis door Sulawesi tot een einde, met een schat aan herinneringen aan cultuur, natuur en avontuur.