Sulawesi en Bali – Sawa’s, rituelen en snorkelstranden

Je begint aan een lange reis vanuit Nederland richting Indonesië. Na een flink aantal vlieguren land je in Jakarta, waar je overnacht in een hotel vlak bij de luchthaven. Zo kun je de volgende dag uitgerust doorvliegen naar Makassar, het startpunt van je avontuur op Sulawesi. Deze tussenstop splitst de reis en helpt je fris aan het echte ontdekken te beginnen.

In de ochtend vlieg je naar Makassar, de hoofdstad van Sulawesi. Na aankomst brengt je chauffeur je naar het hotel, waarna je de stad induikt. Ontdek waarom locals hier graag komen: aan de boulevard Pantai Losari staan warungs en restaurants met vers zeebanket naast elkaar. Proef het pittige lokale gerecht Coto Makassar met een fruitsapje erbij. Verderop waakt Fort Rotterdam, een van de best bewaarde koloniale gebouwen, over de bedrijvige haven vol houten bootjes.

Je ruilt het stadsleven in voor het platteland en stapt na een uur rijden in een traditionele houten kajak. De eigenaar peddelt je over de Puteh rivier richting de Rammang Rammang Vallei, langs bossen en steil oprijzende kalksteenkliffen. Dit karstlandschap komt maar op enkele plekken op aarde voor. Je wandelt over smalle dijkjes door de sawa’s naar een grot met prehistorische rotstekeningen, en wordt in het dorp gastvrij ontvangen door een lokale familie voor een verse lunch.

Vandaag wacht een lange rit in een comfortabele privéauto naar Rantepao. Na de ochtendspits rijd je over een rustige kustweg, waar je onderweg stopt bij een familierestaurant met uitzicht op zee. De weg slingert langs kleine dorpen en uitzichtpunten de bergen in. In de vallei van Rantepao ontvouwen zich frisgroene rijstvelden omlijst met palmbomen. Je overnacht in een hotel met zwembad, rustig gelegen tussen de velden, en toch snel bij het levendige centrum.

Met gemakkelijke schoenen aan verken je de cultuur van de Tana Toraja. Families wonen hier samen in karakteristieke zadelhuizen waarvan de daken boven de bomen uitsteken. Met je gids en chauffeur rijd je naar de hangende graven, waar de Toraja’s hun dierbaren begraven. Poppen met lege ogen kijken je aan, maar dankzij de uitleg van je gids begrijp je de betekenis erachter. Je bezoekt een familie thuis, waar spelende kinderen om je heen rennen, en keert ’s middags terug naar Rantepao.

Deze dag vul je zelf in. Je gids heeft nagevraagd of er een bruiloft of begrafenis plaatsvindt, want deze kleurrijke rituelen zijn er niet dagelijks. Dorpelingen komen samen en brengen offers mee; op bepaalde dagen worden waterbuffels ceremonieel geofferd. Je gids bereidt je voor en overlegt of je dit wilt bijwonen. Is er geen ritueel, dan valt er genoeg te beleven. Loop de rijstvelden in of struin over de markt, waar geuren van kruiden en onbekend fruit je tegemoetkomen.

Na het ontbijt rijd je naar Sengkang, een groot dorp vol paalwoningen aan een rivier. Bij aankomst neem je even de tijd om bij te komen en te lunchen, bijvoorbeeld in het Rumah Tua coffee house. ’s Middags vaar je met een smalle long tail boot naar het Tempe meer, langs houten huizen, water-hyacinten en vissersboten met ijsvogels en reigers. In het drijvende dorp verwelkomt bewoner Rabiah je hartelijk met thee en verse pisang goreng. Bij zonsondergang verzamelt jong en oud zich aan de oever voor een fruit shake.

In vijf uur rijd je van Sengkang naar Bira, deels langs de kust en door verschillende dorpen. Houd je ogen open, want het lokale leven trekt kleurrijk aan je voorbij. Bira is een klein dorp met een breed, poederwit strand en een ontspannen sfeer. Tussen beboste kliffen en ongerepte riffen voelt deze plek als een verborgen paradijsje, nog nauwelijks ontdekt door westerse reizigers. Je slaapt in een eenvoudige bungalow in een sfeervol resort met uitzicht op zee.

Met een oude vissersboot vaar je naar het snorkeleiland dat je in de verte al ziet liggen. Zodra je je duikbril opzet, kom je ogen tekort: onder je strekt zich een enorm koraalrif uit in kristalhelder water. Je zwemt door scholen vissen, spot barracuda’s, kogelvissen en met wat geluk een schildpad. Al snorkelend vergeet je de tijd. Als je honger krijgt, vaar je naar een klein eiland waar een verse vis voor je wordt gegrild. Ook vanaf het strand kun je zelf het rif verkennen.

Vandaag neem je afscheid van Bira en rijd je in zo’n vier uur naar Malino, waar je twee nachten tussen de rijstvelden verblijft. Onderweg passeer je uitgestrekte sawa’s die volgens velen niet onderdoen voor de beroemde terrassen van Bali. Malino ligt hoger en is daardoor koeler en groener, met weids uitzicht en watervallen in de buurt. Je logeert in een huiselijke villa midden tussen de rijstterrassen, met een gezellige woonkamer en een ontbijt dat op de veranda wordt geserveerd.

Na het ontbijt staan je gids en een mountainbike klaar voor een tocht van zo’n tien kilometer, grotendeels bergafwaarts. Onderweg naar het beginpunt stop je bij een klaterende waterval van ruim honderd meter. Daarna fiets je dwars door rijstterrassen, langs beekjes en watervallen, deels over asfalt en een stukje cross country door zand en modder. Kinderen langs de weg kijken verbaasd op bij het zien van reizigers. Onderweg wacht een lunch bij een gastvrije familie in een houten paalhuis.

Na het ontbijt rijd je naar de luchthaven van Makassar en vlieg je naar Bali. Bij aankomst brengt de chauffeur je naar Sidemen, waar de rust je meteen omhult zodra je de groene vallei inrijdt. Je verblijft in een sfeervolle accommodatie met infinity pool en uitzicht over de rijstvelden. Eenden vliegen tussen de vijvers en boeren bewerken het land. Een pad leidt naar de rivier die het landschap doorkruist, perfect voor een eerste verkenning van je nieuwe omgeving.

Met een lokale gids wandel je zo’n twee uur door de uitgestrekte rijstvelden en langs de rivier van Sidemen. Onderweg maak je kennis met het dagelijkse boerenleven en kun je op speelse wijze contact maken met bewoners die op het land werken of hun was doen. Je gids vertelt over de tradities in deze vallei, terwijl je geniet van het uitzicht over groene velden en waterpoeltjes vol eenden. Wie zich nog verder wil onderdompelen, kan een dag bij een Balinese familie bijboeken.

In ongeveer een uur brengt de chauffeur je naar Tirtagangga. Je verblijft in een bungalow met buitenbadkamer in de tuinen van het paleisterrein. Vanaf het restaurant kijk je uit over deze wondere waterwereld, waar rond de heilige bron regelmatig kleurrijke ceremonies plaatsvinden. Bijzonder is dat een van de tempels ooit volledig onder lava bedolven raakte; inmiddels is het gebied uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed. Een serene plek om even helemaal tot rust te komen.

Neem voor vertrek nog een verfrissende duik in een van de paleisvijvers. Daarna rijd je in zo’n tweeënhalf uur naar Sanur, waar ontspanning centraal staat. Sla je handdoek uit bij het zwembad of zoek een plekje op het toegankelijke strand, waar de zee rustig genoeg is voor een duik. Sanur is populairder geworden, maar heeft zijn charme behouden dankzij de Balinese details in het straatbeeld. Langs de lange hoofdstraat vind je winkels en restaurants met traditionele Balinese gerechten.

Vandaag staat er niets op de planning en kun je genieten van een boek, een strandwandeling of luieren bij het zwembad. Houd je niet van stilzitten? Huur dan een kano of windsurfplank, of maak een boottocht langs de mangrovebossen. Bij zonsopkomst zie je hier veel vogels tegen de gekleurde hemel vliegen. Sanur laat zich ook uitstekend per fiets verkennen; je huurt er eenvoudig een en krijgt van ons een leuke route met tips van de locals mee.

De laatste ochtend brengt de chauffeur je in een half uur naar de luchthaven, waar je incheckt voor de vlucht naar huis. Met een koffer vol souvenirs, een camera vol foto’s en een hoofd vol mooie herinneringen neem je afscheid van Indonesië. Op dag 19 land je weer in Nederland en komt er een einde aan je rondreis door Sulawesi en Bali.